موسیقی لرستان
هالوه گَنِم خَرِم، دوره دوره، کَشکِلَه شیرازى
خرمآبادى که قصهٔ عشق و عاشقى و مهر و دوستى سادهٔ روستایى است که در هر منطقه به فراخور حال خود تا حدودى تغییراتى در آن دادهاند. على دوستى یا على سونه در اصل اسم شخص بوده که بعدها به نام همان فرد معروف شده است. کشکله شیرازى گرمسیرى، کوکلاشیرى جو، کوش طلا که بیشتر همسرایى زنان و مردان در غم از دست دادن یکى از نزدیکان است.
بمیرم، میوله سیت بیارم، شیرین و خسرو و دایه دایه
که قصهٔ مبارزهها و جنگآورىها و رشادتها است که زبانزد همگان شده است. میرى، قدمخیر، اى اى وى وى، ضرب سنگین سماع، ضرب سهپا و ضرب دوپا که براى مراسم رقص و عروسى است. سازهاى محلى لرستان عبارتاند از : کمانچه، نى، سرنا، دهل، تنبک، دوزله و یک نوع ساز که مخصوص مراسم مذهبى فرقهٔ اهل حق است و نام محلى آن «تمیره» است. ترانهها و رقصهاى لرى بیشتر جنبهٔ حماسى دارند و ترانههایى که جنبهٔ تغزلى دارند، کمتر متداول و معمولاند. رقصهاى بومى لرى نیز متنوعاند و به صورت گروهى اجرا مىشوند. برخى از این رقصها با آهنگ ملایم و برخى دیگر با آهنگ تند انجام مىگیرند. در لرستان، هنگام شادى و عروسى رقصهاى گروهى انجام مىگیرند. معمولاً چند تن از مردان که هر یک چوبهایى به دست دارند، حرکاتى موزون و هماهنگ را با هم انجام مىدهند و زنان هم جدا از مردان، با در دست داشتن دستمالهاى رنگى و جنباندن موزن آنها در بالاى سرشان به صورت دایرهوار، مىرقصند.
در سرزمین باستانی لرستان، قرن هاست که سه فرهنگ مختلف در کنار هم به حیات خود ادامه داده اند. فرهنگ « لری »، « لکی » و« بختیاری ». این سه قوم که هر کدام پشتوانه ای بسیار غنی از فرهنگ و تاریخ دارند، در حوزه های خاصی بر هم اثر گذاشته یا از یکدیگر تأثیر گرفته اند و با وجود همبستگی تاریخی و فرهنگی، هرکدام وجوه مستقل فرهنگی خویش را نیز دارا بوده اند.
در حوزه موسیقی، موسیقی بختیاری حریم خود را بیشتر حفظ کرده و عنصرهای خارج از فرهنگ خود را کمتر پذیرا شده است. البته گاه دیده می شود برخی ترانه ها که منشاء لری – و گاه لکی – داشته اند، در ایل بختیاری نیز رایج شده اند. در این زمینه می توان به آهنگ « دایه دایه » اشاره کرد. به جز آنچه گفتیم، تفاوت موسیقی و برخی آداب و رسوم میان بختیاری های لرستان و بختیاری های چهار محال و بختیاری و بویر احمد و کهکیلویه ثابت می کند که فرهنگ و موسیقی بختیاری نیز به سبب همسایگی با فرهنگ لری، طی قرن ها، تأثیرات مرئی و نامرئی بسیاری را پذیرا شده است. اما در یک نگاه کلی می توان چنین پنداشت که نفوذ فرهنگ بختیاری به مناطق همجوار بیش تر از نفوذ فرهنگ های لری و لکی به قلمرو فرهنگ بختیاری بوده است. « مرجنگه » و « شیر علی مردون » از جمله نغمه های بختیاری اند که مورد توجه لرها و لک ها نیز واقع شده اند. موسیقی لرستان از تنوع و پیشینهای کهن برخوردار است. به علت روحیه سلحشوری، اشعار و سرودهای یشان بیشتر پیرامون مبارزات و مسایل اجتماعی است.